Satılık Omurgalı Tekne / Omurgalı Yat

Omurgalı tekne veya omurgalı yat nedir?

Denizcilik dilinde omurgalı yatlar ve/veya omurgalı tekneler denildiğinde, gövdesinin alt kısmına bir balast omurgası yerleştirilmiş bir yelkenli ya da yelkenli yat anlaşılır. Bu omurga, açılan yelken alanı nedeniyle rüzgârın şiddetine ve geliş açısına bağlı olarak yat veya tekne yan yattığında ağırlık dengesini sağlamaya yarar.

Omurgalı tekneler veya omurgalı yatlar – tanımı.

Denizcilik dilinde omurgalı yat ve/veya omurgalı tekne denildiğinde, gövdesinin alt kısmına bir balast omurgası yerleştirilmiş olan yelkenli ya da yelkenli yat anlaşılır. Bu omurga, açılan yelken alanı nedeniyle rüzgârın şiddetine ve geliş açısına bağlı olarak yat veya tekne yan yattığında (meyil verdiğinde) ağırlık dengesini sağlamaya yarar. Omurga bu durumda rüzgârüstünde, yatın veya teknenin alabora olmasını önlemesi gereken hidrodinamik bir karşı ağırlık oluşturur. Ayrıca omurga – omurga biçimine göre az ya da çok başarılı bir şekilde – yelkenli yatın orsa seyrindeki rüzgâraltı kaymasını (abatma) azaltır.

Bir omurganın avantajları nelerdir?

Omurgaların çoğu, basit bir alabora durumunda – yelkenler ve direk su yüzeyinde – dış bir müdahale olmadan kendiliğinden doğrulacak şekilde tasarlanmıştır (hacıyatmaz etkisi).
Denizde ağır hava koşullarında ve yüksek dalgalarda omurgalı yatlar yine de tam alabora olabilir (tekne 180 derece dönmüş, direk su altında, omurga su yüzeyinin üzerinde yukarıyı gösterir). Yeniden doğrulma etkisinin, yani doğrultucu momentin devreye girip girmeyeceği ve ne kadar süre sonra devreye gireceği, gelen dalgaların yüksekliğine ve omurga konstrüksiyonuna bağlıdır. Örneğin, tek kişiyle ve molasız dünya turu da yapılan IMOCA gibi modern açık deniz yatlarında alabora testleri gerçekleştirilir. Bu testlerde yatlar, dış müdahale olmadan kendiliğinden doğrulup doğrulmadıklarını kontrol etmek amacıyla bir vinç yardımıyla alabora edilir.
Açık denizde tam alabora olmak, yatlarda çoğunlukla direk kırılması veya yelken yırtılması gibi ağır hasarlara yol açar, güverte altındaki kişileri ağır şekilde yaralayabilir ya da emniyet kemeriyle bağlı olmayan güverte vardiyasını denize fırlatabilir.

Günümüzde tekne ve yat yapımında kullanılan omurga tipleri:

• Uzun omurga: Su altındaki gövdenin neredeyse tamamı boyunca yatay olarak uzanır ve hidrodinamik biçimde şekillendirilerek dikeyde giderek incelir. Günümüzde çoğunlukla yalnızca klasik yatlarda ve replikalarda görülür.

• Kısa salma: «Kısa» kavramı, omurganın gövde üzerindeki yatay uzunluğunun tekne boyuna oranını ifade eder. Bu çeşit, modern tekne yapımında çoğu yelkenli teknede ve yelkenli yatta kullanılır. Paradoksal biçimde, kısa salmalardaki omurga kanatları orantısız şekilde uzundur. Bu nedenle kısa salmalı teknelerde su çekimi, uzun omurgalı teknelere kıyasla genellikle belirgin biçimde artar.

• Salmalı omurga: Nispeten kısa bir omurga kanadının içinden bir salma indirilip kaldırılabilir.

• Yan omurga: Tekne gövdesinin yanlarına yerleştirilmiş, kısa omurga kanatlı iki kısa omurga. Gelgitli sularda sıkça kullanılır, çünkü yat sorunsuz biçimde yan omurgaları üzerine oturabilir ve bu sırada yatay konumda kalır.

• Kaldırılabilir salma: Yattaki özel düzenekler sayesinde omurga kanadı teknenin içine kaldırılabilir. Özellikle sık taşınan yatlar için uygundur.

• Salınan omurga: Omurga kanadı tekne gövdesinin altına yatırılabilir/katlanabilir.

• Sarkaç omurga: Genellikle orantısız uzunlukta ve ucunda omurga bombası bulunan bir omurga kanadı, karmaşık bir çekme sistemiyle yana doğru kaldırılır. Böylece teknenin yatması azaltılır ve tekne daha dik seyreder. Sarkaç omurgalar neredeyse yalnızca açık deniz yarış yatlarında kullanılır. Doğrultucu momentleri özellikle az kişili ekiplerde (teknede en fazla iki kişi) takdir edilir. Sarkaç omurga bir kez rüzgârüstüne yatırıldığında, bu şekilde artan yan kaymanın ek salmalarla dengelenmesi gerekir.

Boat24 üzerinde kullanılan omurga türlerinin ayrıntılı tanımını dergimizde bulabilirsiniz: Omurga türleri