Κανό, καγιάκ, καναδέζικο κανό

Κανό

Η αρχέγονη μορφή μετακίνησης στο νερό δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά μέχρι σήμερα. Μόνο τα υλικά κατασκευής ανήκουν στη σύγχρονη εποχή, παρόλο που ορισμένα εκλεκτά εργαστήρια εξακολουθούν —ή και πάλι— να κατασκευάζουν υπέροχα κανό από ξύλο. Πού ακριβώς βρίσκεται η διαφορά ανάμεσα σε κανό, καναδικό κανό και καγιάκ, το εξηγούν οι γραμμές που ακολουθούν.

Ο όρος κανό

Υπάρχουν αρκετές παρεξηγήσεις γύρω από τις ονομασίες αυτών των σκαφών, τα οποία κινούνται με κουπιά από ένα ή περισσότερα άτομα και γι' αυτό ονομάζονται και κωπήλατα σκάφη.
Το «κανό» χρησιμοποιείται ως γενικός όρος. Ως κατηγορίες του κανό είναι γνωστά κυρίως το «καναδικό κανό» και το «καγιάκ».
Προσοχή: π.χ. στα γαλλικά ολόκληρο το άθλημα αναφέρεται ως canoe/kayak.

Τα καγιάκ είναι (παραδοσιακά) κλειστά σκάφη, μέσα στα οποία ο κωπηλάτης κάθεται με τα πόδια τεντωμένα προς τα εμπρός και προωθεί το σκάφος με τη βοήθεια ενός διπλού κουπιού. Το καναδικό κανό, αντίθετα, είναι ένα ανοιχτό κανό, μέσα στο οποίο γονατίζεις και το οποίο κινείται μπροστά με ένα μονό κουπί. Σε πολλά κανό περιήγησης τοποθετούνται και καθίσματα, επειδή το γονάτισμα για μεγάλα χρονικά διαστήματα θεωρείται από πολλούς προβληματικό. Ο καλύτερος έλεγχος του σκάφους επιτυγχάνεται ωστόσο στη γονατιστή θέση.

Τα κανό υπάρχουν εδώ και 4.500 χρόνια

Η σημερινή μορφή του κανό θεωρείται μία από τις παλαιότερες κατασκευές σκαφών γενικά. Αυτόχθονες λαοί όπως οι Ινουίτ στην Αρκτική χρησιμοποιούσαν επί χιλιετίες καγιάκ από δέρματα ζώων, τα οποία αξιοποιούσαν ακόμη και στο κυνήγι φάλαινας στην παγωμένη θάλασσα. Έχουν βρεθεί όμως και κανό ηλικίας 4.500 ετών στην περιοχή του Ευφράτη/Τίγρη.
Τα καναδικά κανό προέρχονται από τη Βόρεια Αμερική. Οι πρώιμες εκδοχές κατασκευάζονταν από φλοιό δέντρων, οστά και δέρματα ζώων. Στην πολυνησιακή Νότια Θάλασσα τα κανό με πλευρικό πλωτήρα (outrigger) χρησιμοποιούνταν ακόμη και σε μακρινά θαλάσσια ταξίδια.

Υλικό

Τα σύγχρονα κανό κατασκευάζονται από πολυεστέρα, PVC, ανθρακονήματα και αλουμίνιο. Το ξύλο ως υλικό κατασκευής βρίσκει αγοραστές κυρίως στους λάτρεις των κλασικών σκαφών. Από τη δεκαετία του '50 είναι πολύ δημοφιλή τα πτυσσόμενα κωπήλατα σκάφη, που αποτελούνται από ξύλινο σκελετό ντυμένο με ύφασμα.

Σκάφη αναψυχής και αγωνιστικά σκάφη

Στο άθλημα του κανό γίνεται διάκριση ανάμεσα σε σκάφη αναψυχής και αγωνιστικά σκάφη.

Έτσι, οι περιηγήσεις με κανό σε μεγάλα εσωτερικά ύδατα είναι πολύ δημοφιλείς. Για μεγάλες διαδρομές προτιμώνται τα καναδικά κανό λόγω της μεγαλύτερης ικανότητας φόρτωσης, ωστόσο και τα καγιάκ είναι δημοφιλή, π.χ. για ημερήσιες εκδρομές. Οι διαδρομές με θαλάσσιο καγιάκ γίνονται σε αλμυρό νερό, κατά μήκος των ακτών θαλασσών και ωκεανών. Τα κύματα, τα ρεύματα και η πλοήγηση κάνουν αυτή την ασχολία ιδιαίτερα συναρπαστική. Η κωπηλασία σε λευκά νερά γίνεται σε ποτάμια και ρυάκια.

Αγωνιστικά αθλήματα γύρω από το κανό:

• Αγώνες ταχύτητας κανό – ολυμπιακά αγωνίσματα είναι το μονό, το διπλό και το τετραπλό καγιάκ (γυναίκες & άνδρες), καθώς και το μονό και το διπλό καναδικό (μόνο άνδρες). Συνήθεις αγωνιστικές αποστάσεις είναι τα 200, 500 και 1000 μ.
• Σλάλομ κανόε-καγιάκ (ολυμπιακό)
• Αγώνες σε λευκά νερά. Μονό καγιάκ (γυναίκες & άνδρες) καθώς και μονό καναδικό (γυναίκες & άνδρες) και διπλό καναδικό (μόνο άνδρες), ως ατομικοί και ομαδικοί αγώνες.
• Αγώνες dragon boat (κυρίως στην Ασία)
• Μαραθώνιος κανό (κλασική απόσταση μαραθωνίου 42,192 χλμ.)
• Κανόε πόλο